OUDER WORDEN EN SPIRITUALITEIT

Twaalf spirituele tips

Marc Desmet sj (arts palliatieve zorg, Jessa Ziekenhuis in Hasselt)

SJ-Oud-SJ bijeenkomst, Ravenstein, 2 April 2016, 11:15-12:45

(Annex: aandachtspunten van de auteur)

Spiritualiteit. Een manier van leven en sterven. Niet zweverig. Mensen in crisis in het ziekenhuis. Wat is meer? De laatste jaren waren de beste. Koffie drinken is belangrijk – de ontmoeting. Meer dan Douwe Egberts. Waarvoor besta ik? Ieder van ons heeft een functie. Als persoon ben ik een huis. Waar mag je komen? Wat voor soort huis ben ik?

Lichaam en geest hangen samen. Als er een goede relatie is, dan ervaart het lichaam dat mee. Dat geeft energie, meer perspectief. Neurieën en zingen: dat vermindert het gewicht op mijn borstkas. Dat merk je ook aan het gezicht van mensen. Ontspannen. Non-verbaal.

Het gaat over meer dan over mijn persoontje. De gemeenschap. Wat is efficient? Mensen, die aanheen hangen. Enthousiasme (en Theos; in God) is meer dan ambitie.

Wat is de essentie? Essence (een Frans woord). Wanneer komen we die “essence” tegen? (i) Intiems en ondoorgrondelijks. Met de zieken. (ii) Parfum, niet te vatten, maar wel aanwezig. (iii) Benzine. Brandstof. Energie. Vieze plekken uitkuisen. Zaken worden opgelost.

Twaalf tips (zes werden behandeld).

1. Oud (ziek) sterven. Dit is het gegeven. Wat is mijn roeping daarin? In je element komen. De uitdaging: vol-ledig leven. In- uit-ademen. Het leven is nooit voltooid. Wat is een vol leven? We leven langer en veel beter. Wij lijden langer, en sterven langer. Kunnen we dat oplossen door er een eind aan te maken? Euthanasie? We kunnen ook geestelijk pijn hebben: Ik wil niet afhankelijk zijn; dit ben ik niet meer. Wat is ons fundament? De Geestelijke Oefeningen. Waar gaat het om in het leven? Is gezondheid het belangrijkste? Waarom maakt U zich zo zorgen over kinderen en kleinkinderen? De ontmoeting is het belangrijkste. De grootouders worden meer belangrijk, nu dat de ouders meer tijd (moeten) besteden aan hun carrière. Hoe zit dat met religieuzen? Geestelijke kinderen. Op welke ontmoeting val je terug? Met God? Dat kan variëren in het leven. De diepste angst van mensen is om zich in de steek gelaten te voelen.

2. Je zit met een mengeling. Wat is waarheid? Dat is niet hetzelfde als informatie. De waarheid kan zijn dat ik kanker heb. Wat is waarheid? Die komt van mensen, die het moeilijk hebben. Wat is waaarheid? Wat je al lang weet, maar je weet het nog niet echt. Er ontstaat nieuw leven, een nieuwe energie. Een biechtgesprek. Ik leef al jaren met een leugen. De waarheid bevrijdt, is een weg ten leven. Een goede omgeving kan mensen tot waarheid leiden.

Nietsche-metamorphose. De kameel knielt neer, om nieuwe lasten te dragen. In de woestijn wordt de geest tot leeuw. Waar sta ik nu eigenlijk? Van Gij moet tot Ik wil. Maar beter nog: het kind, de tweede naïviteit. Een heilig ja-zeggen. Het is wat het is. De persoon te zijn, die je bent. Wie ben ik? Wil ik zijn, wie ik ben?

3. Wat moet ik doen, als ik me lamlendig voel? Leren omgaan met de moeilijke dingen en ervaringen. Doe iets kleins. Zet een kleine stap. Ruim je bureau op. Of poets je wagen. Begin er aan. Elias had alles gedaan, en voelde zich slecht. De engel komt, en zegt: eet een beetje. Begin (met je brief), en onderweg vind je wel (wat je moet schrijven), wat je moet doen. Wees attent voor de ander, ook als je boos bent. Wees vriendelijk! Agire contra. Niet alleen maar ventileren. Dankbaar wezen. De eucharistie. Als je vast zit, doe iets. Hij sprak een dankgebed. Onze stemmingen zijn heel wisselvallig. Vandaag zult Gij met Mij zijn in het paradijs!

4. Als je beslissingen neemt, dan is dat niet alleen maar rationeel. Technische en psychofamiliale redenen. Waar vind ik vrede mee? De dood toelaten. Een consensus. We voelen het samen aan. Wat zegt het lichaam? Het lichaam liegt niet – minder.

5. Ik wil niet tot last zijn, maar we zijn het wel. Euthanasie is zelfbeschikking, maar je hebt de hulp van anderen nodig om het te laten gebeuren. Hoe zit het met de kinderen, kleinkinderen? We zijn elkaar tot last. Gaan we nog willen, dat we verzorgd willen worden?

6. Genieten is de voltooiing van de schepping. Rusten op de zevende dag. Scheppingsverhaal is geschreven in ballingschap. En op de zevende dag, zag God dat het goed was. In onze ouderdom kunnen we genieten.

WvG/11.4.2016